على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1331

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خجاء ( xaj ' ) م . ع . خجاء خجاء ( از باب سمع ) : شرم كرد . و خجا فلان : فحش گفت فلان . خجاة ( xaj t ) ا . ع . پليدى و ناكسى . ج : خجا . و ما هو الا خجاة من الخجى : نيست او مگر پليد و ناكس . خجأة ( xojaat ) ا . ع . بسيار جماع از مردم . و زن خواهندهء جماع . و مرد فربه گران و گول . خجاجة ( xajj jat ) ص . ع . رجل خجاجة : مرد گول نادان . خجاره ( xaj re ) و ( xoj re ) ا . پ . اندك و كم و قليل . و تمسخر و مسخرگى . خجاف ( xej f ) ع . ج . خجيف . خجالت ( xej lat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شرم و شرمسارى و شرمندگى و چكس و كها و سرگشتگى و حيا . و خجالت دادن : شرمسار و منفعل كردن . و خجالت بردن : شرمگين شدن . و خجالت كشيدن : شرمگين شدن و چكسيدن . خجاليدن ( xej lidan ) ف م . پ . در برگرفتن و در آغوش گرفتن و بغل‌گيرى كردن و در كنار گرفتن . و محاصره كردن . خجام ( xej m ) ا . ع . زن فراخ كس . خجاو ( xoj v ) ا . پ . آواز و صداى هر چيز . خجت ( xajt ) و ( xojt ) ا . پ . مستى . و شهوت و هواى نفس . خجج ( xajaj ) ا . پ . چينه‌دان مرغان . خجچ ( xajc ) و ( xojc ) ا . پ . ورم و آماسى كه در گلو بهم رسد . و خجش نيز گويند . خجخاجة ( xajx jat ) ص . ع . رجل خجخاجة : مرد گول نادان . خجخجة ( xajxajat ) م . ع . گرفته حال گشتن از بيم . و سر دركش شدن و پنهان گرديدن . و باد سخت جستن . و به زودى نشانيدن شتر را . و نهان داشتن انديشهء خويش . و گائيدن . خجداش ( xojd c ) ا . ع . مأخوذ از خواجه تاش فارسى و بمعنى آن . خجر ( xajar ) ا . ع . بدبوئى سرفه . خجر ( xejjer ) ا . ع . بسيار خوار بد دل . ج : خجرون . خجرون ( xejjeruna ) ع . ج . خجر . خجست ( xojast ) ا . پ . نام نوائى از موسيقى كه خجسته نيز گويند . خجستگى ( xojastagi ) ا . پ . ميمنت و سعادت و نيك بختى و مباركى . خجسته ( xojaste ) ا و ص . پ . مبارك و ميمون و با ميمنت و با سعادت و نيك و كامران و خوش و فيروز و فرخ و بختيار و سعادتمند و برومند و مسعود . و گل هميشه بهار . و اسم خاص زنان . و نام نوائى از موسيقى . خجستة اختر ( xojaste - axtar ) ص . پ . نيك اختر و نيك بخت . خجسته پى ( xojaste - pay ) ص . پ . خوش خبر . و هر چه موجب خوشى و خرمى باشد . خجسته راى ( xojaste - r y ) ا . پ . نام وزيرى . خجسته طالع ( xojaste - t le ' ) ص . پ . نيك بخت . خجسته فرجام ( xojaste - farj m ) ص . پ . هر چه عاقبت آن بخير و خوبى باشد و آنچه سرانجام وى نيكو بود . خجش ( xajc ) ا . پ . خجچ و آماس و و ورمى كه در گلوى آدمى بهم رسد و بدون سرخى و بىدرد باشد و روز بروز بزرگتر گردد و به زبان علمى مردمان فرنگ گواتر گويند . خجف ( xajf ) ع . خفت و سبكى . و تكبر . خجك ( xajak ) ا . پ . نقطه و نشانى كه با سر چوب و يا بانگشت در زمين گذارند . و لكه و داغ و نقطه و خال . و لكه و خال سفيدى كه در چشم افتد بواسطه آب مرواريد . و گزيدگى كيك . خجك‌دار ( xajak - d r ) ص . پ . لكه دار و داغدار . خجكول ( xajkul ) ا . پ . گدا . و كاسهء گدايان . و كجلول و كشكول . خجل ( xajal ) ا . ع . كسل و تباهى . و سرگشتگى و بيخودى از شرم . و بسيار شكافتگى دامان پيراهن و زير دامان آن . خجل ( xajal ) م . ع . خجل خجلا ( از باب سمع ) : شرمگين شد و سرگشته و بىخود گرديد از شرم . و خجل البعير : در وحل فروماند شتر . و خجل بالحمل : گران گشت بار به روى . و خجل النبت : دراز و پيچيده گشت گياه . و نيز خجل : خدوك شدن در كار بر كسى و ندانستن بيرون شد از آن . و فيريدن از نعمت . و بستوه آمدن و سستى كردن از جستجوى رزق . خجل ( xajal ) ا و ص . ع . مرد شرمگين . و جامهء كهنه و فراخ دراز . و گياه دراز گرديده . و جل جنبان بر اسب . و واد خجل : وادى بسيار گياه و پيچيده گياه . خجل ( xajel ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - شرمگين و شرمنده و صاحب حيا . خجلت ( xejlat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - شرمندگى و شرمسارى و چكس . خجلت زده ( xejlat - zade ) ص . پ . شرمسار . خجلت‌كش ( xejlat - kac ) ص . پ . بسيار شرمگين .